Trang chủ 60 NĂM GIẢI PHÓNG THỦ ĐÔ Hồ Hoàn Kiếm mãi là trái tim của Hà Nội

Hồ Hoàn Kiếm mãi là trái tim của Hà Nội

Hồ Hoàn Kiếm là trái tim của Thủ đô. Hầu như bất cứ thời khắc quan trọng nào của Thủ đô và đất nước, đây là nơi mà người dân luôn hướng về. Dẫu Hà Nội hôm nay đã mở rộng không gian hơn xưa, vị thế của hồ Hoàn Kiếm vẫn là “độc tôn”, không thay đổi. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, đâu đó vẫn còn những bất cập, vẫn còn những xung đột giữa quá trình đô thị hóa với việc giữ gìn không gian xanh - linh thiêng này tìm hướng phát triển hài hòa cho hồ Hoàn Kiếm không chỉ là câu chuyện của những nhà quy hoạch, kiến trúc sư mà là của tất cả những người yêu Hà Nội.

ve dep ho guom

Chẳng phải ngẫu nhiên khi sáng tác bài Người Hà Nội, Nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi đã viết “Đây Hồ Gươm, Hồng Hà, Hồ Tây/ Đây lắng hồn núi sông ngàn năm...”. Hồ Hoàn Kiếm có vị thế đặc biệt trong lòng người Hà Nội. Không phải một đền Ngọc Sơn, một Tháp Rùa hay một cầu Thê Húc... làm nên điều ấy. Tổng hòa các yếu tố truyền thuyết, tâm linh, di sản, không gian... suốt những năm dài lịch sử tạo nên một sự gắn bó vô hình. Không người Hà Nội nào đi xa không nhớ bóng Tháp Rùa soi bóng mặt hồ. Với khách du lịch đến Hà Nội, chưa đến hồ Hoàn Kiếm chưa được coi là đến với Thủ đô. Nhưng ngày nay, áp lực của sự phát triển đô thị lên hồ là điều rõ ràng. Không phải công trình nào mọc lên quanh hồ cũng phù hợp. Nhiều ý kiến cho rằng, những kiến trúc có những ki-ốt bán hàng quanh hồ đang làm giảm giá trị của một không gian “đắt giá”.

Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Anh là người tâm huyết với ý tưởng biến không gian hồ Hoàn Kiếm thành khu phố đi bộ. Ô nhiễm không khí, tiếng ồn sẽ giảm; khách tham quan có điều kiện thưởng ngoạn không gian văn hóa, cảnh quan thấm đẫm huyền thoại. Hoạt động của các con phố đi bộ trong khu phố cổ là minh chứng cho những lợi ích về kinh tế nếu không gian hồ Hoàn Kiếm không còn xe cơ giới. “Điều này cần một chiến lược tổng thể và dài hạn. Có thể bắt đầu bằng việc hạn chế tốc độ, tải trọng, loại phương tiện. Khi người dân đã quen, thì chuyển dần sang đi bộ, kết hợp các giải pháp về đường tránh, về phương tiện công cộng thì hoàn toàn có thể thực hiện được”, kiến trúc sư Nguyễn Xuân Anh chia sẻ.

Cũng có ý tưởng biến những con đường quanh hồ Hoàn Kiếm thành phố đi bộ, nhưng Kiến trúc sư Vũ Hiệp đề xuất một không gian hẹp hơn, đó là khu vực từ tượng đài Cảm tử quân đến Nhà hàng Thủy Tạ. Khu vực này nên trở thành địa điểm diễn ra các hoạt động cộng đồng như biểu diễn nghệ thuật đường phố, triển lãm ngoài trời... Chẳng hạn hồ Hoàn Kiếm và khu vực phụ cận có nhiều phòng trưng bày mỹ thuật, nhà hát (Nhà hát Lớn, Nhà hát múa rối Thăng Long) thì nên biến đây thành không gian nghệ thuật, trong đó, thành phố nên bố trí, tái tạo một không gian phù hợp với các loại hình nghệ thuật truyền thống như hát xẩm, ca trù. Hồ Hoàn Kiếm vốn là một địa điểm của tâm linh - huyền tích như câu chuyện Vua Lê Thái Tổ trả gươm báu, như đền Ngọc Sơn, Bà Kiệu. Nhưng cần có thêm những nét nhấn nhá như diễn xướng hầu đồng trong di tích, hạn chế những cửa hàng, quán cà-phê...

Trong cuộc sống hôm nay, nhiều quốc gia đã biến những biểu tượng văn hóa đem lại giá trị kinh tế - thương mại. Phó Giáo sư Vũ Thị Vinh nhấn mạnh, cần xây dựng quận Hoàn Kiếm nói chung, hồ Hoàn Kiếm nói riêng trở thành một “thương hiệu đô thị” của Thủ đô. Quận Hoàn Kiếm mang đủ sáu yếu tố để xây dựng thương hiệu đô thị, gồm: lịch sử, kiến trúc - cảnh quan, di tích văn hóa, món ăn ngon, con người - bản sắc văn hóa, năng lực của chính quyền đô thị và sức mạnh nhân dân. Hai điểm nhấn mà Hà Nội nên tập trung là nâng cao giá trị văn hóa của chợ đêm Phố cổ, tạo thêm nét hấp dẫn cho các hoạt động về đêm quanh hồ Hoàn Kiếm để thu hút khách tham quan.

Những buổi tối đẹp trời, nhìn dòng người chuyển động quanh hồ, “khung cảnh hồ Hoàn Kiếm giống như một chiếc đèn kéo quân vĩ đại” như lời một nhà văn người Hà Lan. Nhưng cũng chính dòng chảy cuộc sống ấy đòi hỏi luôn phải có sự điều chỉnh, thích ứng trong chính sách quy hoạch, bảo tồn, phát triển không gian hồ Hoàn Kiếm. Từ ngày Thủ đô được giải phóng đến nay, hồ Hoàn Kiếm đã bảy lần được quy hoạch. Các cơ quan của thành phố cũng hai lần tổ chức cuộc thi: Ý tưởng Quy hoạch và thiết kế đô thị khu vực hồ Gươm và phụ cận (2009) và Ý tưởng kiến trúc Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục. Điều đó cho thấy sự quan tâm của thành phố. Các cuộc thi cũng cho thấy tâm huyết của các nhà quy hoạch, kiến trúc sư. Hội thảo Bảo tồn và phát huy giá trị không gian kiến trúc - văn hóa lịch sử hồ Hoàn Kiếm tổ chức đúng dịp kỷ niệm 60 năm Ngày giải phóng Thủ đô một lần nữa cho thấy điều ấy.

GIANG NAM

(Theo Nhân dân)