Trang chủ Văn hóa đọc “Thắp lửa” văn hóa đọc cho học sinh

“Thắp lửa” văn hóa đọc cho học sinh

Thời gian gần đây, sự phát triển như vũ bão của các thiết bị nghe, nhìn đã khiến cho thói quen đọc sách bị mai một dần. Nhằm góp phần nâng cao văn hóa đọc trong nhà trường, tạo thói quen đọc sách mọi lúc, mọi nơi cho học sinh, Thái Bình đã triển khai mô hình tủ sách phụ huynh ở các cấp tiểu học, trung học cơ sở (THCS), tạo cơ hội cho học sinh được tiếp cận và sử dụng sách hằng ngày. 

Về quê lúa Thái Bình vào một ngày cuối tháng 9, chúng tôi được “mục sở thị” tủ sách phụ huynh được đặt trong lớp học tại Trường THCS An Dục, huyện Quỳnh Phụ với nhiều đầu sách phong phú và đa dạng, bắt gặp hình ảnh học sinh say mê đọc sách và ánh mắt háo hức khi truyền cho nhau những cuốn sách mới trong giờ giải lao. Sách hiện đang là “món ăn” tinh thần cho những học sinh sống tại vùng nông thôn, vùng khó khăn ít có điều kiện để tiếp xúc với thế giới chung quanh.

Nhận thấy thư viện nhà trường hoạt động không hiệu quả, học sinh được tiếp cận sách rất ít, số lượt sách học sinh đọc trong một năm trung bình 0,5 cuốn/học sinh. Chính vì vậy, từ năm 2010, mô hình tủ sách phụ huynh đã được triển khai đầu tiên tại Trường THCS An Dục, huyện Quỳnh Phụ từ sáng kiến “Sách hóa nông thôn ở Việt Nam” của anh Nguyễn Quang Thạch, quê xã Sơn Lễ, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh. Khi mới bắt đầu xây dựng mô hình, tủ sách chỉ có 169 cuốn sách, đến nay, sau khi được huy động, bổ sung hằng năm, nhà trường lựa chọn đưa vào tủ sách 2.400 đầu sách với số lượt học sinh đọc khoảng 30 đầu sách/học sinh/năm. Tủ sách phụ huynh là mô hình thư viện trong các lớp học ở bậc tiểu học, THCS theo hình thức xã hội hóa, nhằm giúp học sinh duy trì thói quen đọc sách. Là người trực tiếp tham gia cùng học sinh quản lý sách, cô giáo Phạm Thị Hải cho biết: Học sinh nông thôn rất ham đọc sách, tuy nhiên, phần lớn gia đình các em rất khó khăn cho nên để có tiền mua một cuốn sách là không phải dễ. Từ khi tủ sách phụ huynh được thành lập, học sinh được thỏa thích đọc sách mà không cần qua mọi thủ tục rườm rà. Từ khi được tiếp cận với sách, các em học sinh hiểu biết nhiều hơn các kiến thức về tự nhiên, xã hội, mạnh dạn và hoạt bát, tự tin trong giao tiếp.

Gắn bó với mô hình tủ sách phụ huynh từ ngày đầu, nguyên Tổng phụ trách Trường THCS An Dục Dương Lệ Nga chia sẻ: Quỳnh Phụ không phải vùng đất thuận lợi về kinh tế nhưng mô hình tủ sách phụ huynh vẫn được đông đảo các phụ huynh ủng hộ và triển khai rất hiệu quả. Từ công tác tuyên truyền, nhà trường đã giải thích cho phụ huynh hiểu rõ lợi ích của tủ sách khi thay vì chỉ có một cuốn sách để đọc ở nhà thì các em sẽ góp vào tủ sách và cùng đọc nhiều sách hơn, tiết kiệm chi phí cho gia đình. Ban đầu, nhiều phụ huynh không đồng ý, nhưng sau này chính họ lại là những người đi đầu trong việc góp sách, vận động xây dựng tủ sách. Nhiều phụ huynh cũng mượn sách để trang bị thêm kiến thức, tìm điểm chung để trao đổi, chuyện trò với con cái.

Theo ý kiến của các chuyên gia tâm lý, đọc sách có tác động mạnh mẽ tới sự phát triển của tư duy, nhận thức xã hội và tinh thần của trẻ. Đọc sách một cách chủ động và thích thú sẽ giúp học sinh có được kỹ năng, nhận thức và kinh nghiệm cần thiết cho cuộc sống sau này. Bị bệnh bạch biến vùng da trên mặt, trước đây Uông Nhật Nam, học sinh lớp 8A2, Trường THCS An Dục rất tự ti về ngoại hình của mình, ngại tiếp xúc với bạn bè. Nhưng từ khi được tiếp cận và đọc nhiều cuốn sách, nhất là cuốn sách Chắp cánh thiên thần của tác giả Duy Tuệ, Nam chia sẻ: Sách không chỉ giúp chúng em hiểu hơn về những bài học mà còn giúp chúng em hiểu biết hơn về thế giới chung quanh, về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc, kỹ năng giao tiếp ứng xử. Em thấy mình được mở mang tri thức và tự tin lên rất nhiều. Nam cho rằng, những khuyết điểm về ngoại hình không quan trọng, mà quan trọng hơn là phải trang bị cho mình những kiến thức xã hội và cố gắng học thật giỏi.

Đánh giá những kết quả tích cực mà mô hình đem lại, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận cho biết: Mô hình tủ sách phụ huynh trong các trường học đã phát huy tốt hiệu quả, góp phần vào việc cải thiện, nâng cao văn hóa đọc của học sinh, đồng thời đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục cũng như đổi mới cách dạy, cách học của thầy và trò. Chúng ta mở rộng không gian dạy và học không phải chỉ ở trên lớp, không phải chỉ ở giảng đường mà còn trong thư viện, ở nhà và các không gian khác trong và ngoài giờ. Trên cơ sở đó tạo thói quen đọc sách, học tập, học tập suốt đời, học tập mọi nơi, mọi lúc, học mọi đối tượng.

Sách có tầm quan trọng vô cùng to lớn đối với con người nói chung và lứa tuổi học sinh nói riêng. Vì vậy, mô hình tủ sách phụ huynh là một mô hình hay, thiết thực. Tuy nhiên, để mô hình này được phổ biến, nhân rộng và hoạt động hiệu quả, các trường nên tặng thưởng cho những học sinh giỏi quyển sách hay, có giá trị để khơi dậy niềm đam mê đọc sách. Ngoài ra, các trường tổ chức rút kinh nghiệm, nhân rộng các mô hình thư viện phụ huynh nói riêng và thư viện trong trường học nói chung để có thể làm cho phong trào đọc, văn hóa đọc của học sinh, sinh viên, thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục được nâng cao. Trên cơ sở đó góp phần nâng cao văn hóa đọc chung của toàn xã hội.

QUỲNH NGUYỄN

Theo Báo Nhân dân