Trang chủ Đưa nghị quyết đại hội XI của Đảng vào cuộc sống Trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng

Trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng

Nghị quyết T.Ư 4 (khóa XI) về xây dựng Ðảng đã chỉ rõ vấn đề cấp bách hàng đầu trong nội bộ Ðảng là: Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những cán bộ, đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý các cấp, kể cả cán bộ cấp cao, suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống bằng những biểu hiện tinh vi, với các cấp độ khác nhau từ phai nhạt lý tưởng, sa vào chủ nghĩa cá nhân, ích kỷ, cơ hội, thực dụng, kèn cựa, địa vị, cục bộ, đến tham nhũng, lãng phí.

Trong bộ phận không nhỏ đó, có những cán bộ lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cấp cao lại là thủ phạm hoặc là kẻ đồng lõa tiếp tay cho tệ nạn tham nhũng, mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng cảnh báo là "giặc nội xâm", ngày nay, Ðảng ta gọi là "nguy cơ" đối với một Ðảng cầm quyền, là thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Ðảng, sự tồn vong của chế độ. Nghị quyết T.Ư 4 về xây dựng Ðảng khẳng định, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên là vấn đề trọng tâm, xuyên suốt và cấp bách nhất. 

Ðể duy trì sự ổn định trật tự xã hội, phát triển đất nước trong thời kỳ hội nhập quốc tế, Luật Phòng, chống tham nhũng (PCTN) đã được Quốc hội khóa XI ban hành, thay thế Pháp lệnh chống tham nhũng, tại kỳ họp thứ 8, thông qua ngày 29-11-2005, có hiệu lực thi hành  từ ngày 1-6-2006 và được sửa đổi, bổ sung tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XII ngày 4-8-2007. Sự ra đời của Luật đã xác lập một khuôn khổ pháp lý quan trọng cho cuộc đấu tranh PCTN.

So với trước khi có Luật PCTN, công tác PCTN đã có bước tiến quan trọng. Các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được quan tâm thực hiện đồng bộ, nhất là việc công khai, minh bạch hoạt động của bộ máy nhà nước, cải cách hành chính, quản lý, sử dụng tài sản công. Trên một số lĩnh vực, tham nhũng đã từng bước được kiềm chế. Trước tình hình tệ nạn tham nhũng diễn biến ngày càng tinh vi, phức tạp, Hội nghị lần thứ ba BCH T.Ư Ðảng (khóa X) đã ban hành Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng. Sau năm năm thực hiện Nghị quyết T.Ư 3 (khóa X), với sự quyết tâm, nỗ lực của các tổ chức Ðảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và cả hệ thống chính trị, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí đã có những chuyển biến tích cực cả về nhận thức, hành động và đạt được những kết quả bước đầu, nhất là trong phòng ngừa, công khai, minh bạch hóa, cải cách thủ tục hành chính, quản lý tài sản công. Trong một số lĩnh vực, tham nhũng, lãng phí đã từng bước kiềm chế. Những kết quả đạt được khẳng định những chủ trương, giải pháp của Ðảng và Nhà nước được quy định trong Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X) và các luật có liên quan là cơ bản đúng đắn, phù hợp.

Tuy nhiên, đáng lo ngại là tình hình tham nhũng vẫn còn nghiêm trọng với những biểu hiện ngày càng tinh vi, phức tạp và ngày càng khó phát hiện hơn. Các vụ việc, vụ án tham nhũng được phát hiện, xử lý chủ yếu ở cấp cơ sở và chủ yếu là đối tượng trực tiếp thực hiện. Số vụ việc, vụ án có quy mô lớn được phát hiện, xử lý còn ít. Việc xử lý các vụ án tham nhũng thường bị kéo dài, tội phạm tham nhũng được cho hưởng án treo còn chiếm tỷ lệ cao; tài sản bị tham nhũng, gây thiệt hại do tham nhũng được thu hồi và bồi thường còn hạn chế,...

Trong quá trình lãnh đạo, chỉ đạo cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, Ðảng và Nhà nước ta đều thống nhất xác định người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có vai trò quyết định sự thành bại của cuộc đấu tranh này. Vì thế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 107/2006/NÐ-CP quy định việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị khi để xảy ra tham nhũng. Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 08/2007/TT-BNV hướng dẫn việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng đối với các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp có sử dụng ngân sách, tài sản của Nhà nước. Một số bộ, ngành, địa phương ban hành văn bản cụ thể hóa việc xử lý trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng (Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Ðầu tư, các tỉnh Ðồng Nai, Bình Thuận...)

Trong năm năm, cả nước có 678 người đứng đầu và cấp phó của người đứng đầu bị xử lý do thiếu trách nhiệm để xảy ra tham nhũng tại cơ quan, tổ chức, đơn vị mình. Trong đó, xử lý hình sự 101 trường hợp, xử lý kỷ luật 577 trường hợp. Việc xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng đã có tác dụng đề cao trách nhiệm của họ, đồng thời có tác dụng răn đe nhất định, nhưng thực tế hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Số người đứng đầu bị xử lý còn ít so với số vụ việc tham nhũng được phát hiện, xử lý; việc khuyến khích cán bộ lãnh đạo, quản lý "chủ động từ chức vì lý do trách nhiệm" theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 3 (khóa X) chưa được thực hiện; còn có sự nhầm lẫn giữa xử lý người đứng đầu khi có sai phạm và xử lý trách nhiệm khi để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị do mình quản lý, phụ trách. Ðể xảy ra tình trạng nêu trên, một phần là do còn sự nể nang, né tránh trong xử lý, cùng với những quy định về phân cấp và quản lý cán bộ hiện nay chưa rõ ràng và thiếu hướng dẫn thực hiện của cơ quan có thẩm quyền.

Cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng chưa đạt yêu cầu so với mục tiêu mà Nghị quyết T.Ư 3 (khóa X) đề ra do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu và trước hết thuộc về chúng ta chưa xác định được rõ hơn nữa, mạnh mẽ hơn nữa vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong cuộc đấu tranh này. Nghị quyết T.Ư 4 chỉ rõ một trong những nguyên nhân của những khuyết điểm, yếu kém của công tác xây dựng Ðảng từ nhiều nhiệm kỳ Ðại hội là do: "Các nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình ở nhiều nơi vừa bị buông lỏng trong thực hiện, vừa chưa được quy định cụ thể để làm cơ sở cho công tác kiểm tra, giám sát. Việc nghiên cứu, sửa đổi, ban hành cơ chế, chính sách, pháp luật thích ứng với quá trình vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa chưa kịp thời; nhiều văn bản quy định thiếu chế tài cụ thể. Ðánh giá, sử dụng, bố trí cán bộ còn nể nang, cục bộ; chưa chú trọng phát hiện và có cơ chế thật sự để trọng dụng người có đức, có tài; không kiên quyết thay thế người vi phạm, uy tín giảm sút, năng lực yếu kém". Ðó là nhận định cực kỳ đúng đắn nếu soi rọi vào toàn diện các mặt công tác của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Từ thực tiễn đấu tranh ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng những năm qua, đang đòi hỏi phải khẩn trương sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới các quy định của Ðảng, quy phạm pháp luật của Nhà nước theo hướng đề cao hơn trách nhiệm và quyền hạn của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong việc tự phát hiện, ngăn chặn, phòng, chống tham nhũng tại lĩnh vực mình phụ trách. Cần có cơ chế khuyến khích, bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, nhất là đối với người đứng đầu, trong công tác phòng, chống tham nhũng. 

PHẠM ÐẠO
Nguồn: Báo Nhân dân điện tử