Trang chủ 70 năm ngày Truyền thống Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật Nhà xuất bản Sự thật trong thời kỳ cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội (1975 - 1992) (Phần 1 - Nâng cao vị thế và mở rộng quan hệ quốc tế trong lĩnh vực xuất bản (1975 - 1986))

Nhà xuất bản Sự thật trong thời kỳ cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội (1975 - 1992) (Phần 1 - Nâng cao vị thế và mở rộng quan hệ quốc tế trong lĩnh vực xuất bản (1975 - 1986))

Cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử đã giải phóng hoàn toàn miền Nam, kết thúc oanh liệt 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đất nước thống nhất, cả nước cùng tiến lên chủ nghĩa xã hội. Cách mạng xã hội chủ nghĩa là một sự nghiệp khó khăn, mới mẻ, đặc biệt là đối với nước ta, một nước với sản xuất nhỏ là phổ biến lại bị chiến tranh tàn phá mấy chục năm liền. Phát huy tính chủ động, sáng tạo, Đảng ta đã vạch ra đường lối đúng đắn từng bước đưa cách mạng nước ta tiến lên. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng (1976) đã đề ra đường lối chung của cách mạng nước ta. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng (1982) đã khẳng định đường lối đó và cụ thể hóa thêm các bước phát triển trong chặng đầu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (1986) đã đổi mới về nhận thức, tư duy và đề ra đường lối đổi mới, đưa sự nghiệp cách mạng nước ta tiếp tục tiến lên.

40 nam ngay thanh lap

Kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập Nhà xuất bản, ngày 5-12-1985

Trong giai đoạn mới của cách mạng, Nhà xuất bản Sự thật tiếp tục phát triển vững chắc phù hợp với xu thế phát triển của đất nước. Để phục vụ rộng rãi bạn đọc ở cả hai miền đất nước, từ tháng 9-1975, Nhà xuất bản đã đặt chi nhánh tại số nhà 103 đường Hàm Nghi, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Trong năm 1976, tổng số đầu sách của Nhà xuất bản ở hai miền lên đến 138 cuốn. Sau đó, số sách xuất bản hằng năm trở lại mức bình thường và phát triển theo những bước đi vững chắc trong hoàn cảnh vật tư của ngành in còn nhiều khó khăn.

Điều đáng chú ý là sách xuất bản trong thời gian này ngày càng được nâng cao về chất lượng. Về các tác phẩm kinh điển, ngoài việc tái bản một số sách lẻ cần thiết cho nhu cầu ở miền Nam (kèm theo một số sách giới thiệu các tác phẩm quan trọng), Nhà xuất bản còn xuất bản hàng loạt sách chuyên đề về cách mạng xã hội chủ nghĩa với các chủ đề như: chuyên chính vô sản, công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa, hợp tác hóa nông nghiệp, kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân, phân phối và lưu thông, xây dựng Đảng,... Bên cạnh việc tái bản bộ Tư bản của C. Mác, C. Mác và Ph. Ăngghen tuyển tập, Nhà xuất bản đã bắt đầu xuất bản bộ C. Mác và Ph. Ăngghen toàn tập.

Các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là di sản quý báu mà Người để lại cho nhân dân ta. Năm 1978, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết về việc xuất bản toàn bộ các tác phẩm của Người và giao cho Nhà xuất bản Sự thật phối hợp với các cơ quan hữu quan sưu tầm, xác minh, lựa chọn để xuất bản một bộ Tuyển tập và một bộ Toàn tập. Chỉ thị của Bộ Chính trị đã được thi hành một cách tích cực và nghiêm túc. Bộ Hồ Chí Minh tuyển tập gồm 2 tập đã được xuất bản vào năm 1980. Bộ Hồ Chí Minh toàn tập dự kiến gồm 10 tập, đã bắt đầu xuất bản được tập 1 vào năm 1980. Một số sách lẻ của Người như Bản án chế độ thực dân Pháp được xuất bản lần thứ hai vào năm 1976, Đường cách mệnh được xuất bản vào năm 1982; ngoài ra còn có các sách chuyên đề về xây dựng Đảng, đạo đức cách mạng... của Người cũng được xuất bản.

Trong khi vẫn tiếp tục xuất bản thành sách tương đối có quy mô một số đề tài về hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ như: Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước vĩ đại (4 tập, 1975); Việt Nam đất nước anh hùng (1975); Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975..., công bố dần các văn kiện lịch sử của Đảng như Một số văn kiện của Đảng về chống Mỹ, cứu nước (3 tập)..., Nhà xuất bản dần dần chuyển trọng tâm sang đề tài cách mạng xã hội chủ nghĩa, với việc tích cực và kịp thời phổ biến một cách sâu rộng các văn kiện đại hội, hội nghị Ban Chấp hành Trung ương và những tác phẩm của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước trình bày đường lối của Đảng trong giai đoạn cách mạng mới như: Toàn dân đoàn kết xây dựng Tổ quốc Việt Nam thống nhất xã hội chủ nghĩa (1976); Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam - Tác phẩm chọn lọc (nhiều tập, 1978); Nhân dân lao động làm chủ tập thể là sức mạnh, là lực đẩy của chuyên chính vô sản (1977); Phát huy quyền làm chủ tập thể, xây dựng Nhà nước vững mạnh (1978); Con đường hợp tác hóa nông nghiệp ở miền Nam (1979); Về quá trình từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa (1981); Xây dựng kinh tế địa phương vững mạnh; Về làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa; Tình hình thế giới và chính sách đối ngoại của chúng ta; Nắm vững quy luật đổi mới quản lý kinh tế,... của đồng chí Lê Duẩn; Báo cáo về Dự thảo Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Mấy vấn đề về Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam,... của đồng chí Trường Chinh; Thắng lợi vĩ đại, tương lai huy hoàng; Vươn tới những đỉnh cao của sự nghiệp khoa học kỹ thuật... của đồng chí Phạm Văn Đồng; Phấn đấu nâng cao tính giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng, xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức... của đồng chí Lê Đức Thọ... Những tác phẩm này đã góp phần quan trọng vào việc thống nhất ý chí và hành động của Đảng ta trước những nhiệm vụ mới mẻ và phức tạp của cách mạng vào cuối những năm 70 và đầu những năm 80 của thế kỷ XX.

Ngoài sách của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Nhà xuất bản Sự thật còn đặc biệt quan tâm ủng hộ những công trình nghiên cứu của các cơ quan và các nhà khoa học như: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam (Sơ thảo); Chủ tịch Hồ Chí Minh - Tiểu sử và sự nghiệp; Hồ Chí Minh - Biên niên tiểu sử; Tìm hiểu một số vấn đề trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Mảng sách về cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta cũng như phong trào cách mạng thế giới cũng được Nhà xuất bản quan tâm chú trọng. Nhà xuất bản đã xuất bản được nhiều cuốn sách nghiên cứu như: Tìm hiểu đường lối chung của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam của Trần Quỳnh (1980); Cục diện mới của cách mạng nước ta và chặng đường đầu tiên của thời kỳ quá độ của Đào Duy Tùng (1982); Mấy suy nghĩ về chế độ làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa của Lam Hồng (1982); Bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của Thạch Toàn (1984)...

Đặc biệt trong vấn đề về xây dựng kinh tế, nhiều cán bộ nghiên cứu đã đi sát sự chỉ đạo của Đảng và kịp thời cung cấp những tác phẩm chỉ ra phương hướng tiến từng bước tới đổi mới của Đảng, phản ánh những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về thời kỳ quá độ, về chính sách kinh tế mới của V.I. Lênin. Đó là những tác phẩm: Khóan sản phẩm và chế độ quản lý mới trong nông nghiệp (nhiều tác giả); Bàn về các lợi ích kinh tế (nhiều tác giả); Một số vấn đề về quản lý kinh tế trong giai đoạn hiện nay của Đoàn Trọng Truyến (1981); Bàn về phân công lại lao động xã hội ở Việt Nam của Chế Viết Tấn (1982); Đưa nông nghiệp một bước lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa của Hồng Giao (1985)...

Nghiên cứu về các vấn đề văn hóa - xã hội cũng có những cuốn sách đáng chú ý như: Sự nghiệp văn hóa, văn nghệ dưới ánh sáng của Đại hội lần thứ V của Hà Xuân Trường (1983); Mác, Ăngghen, Lênin và một số vấn đề lý luận văn nghệ của Hà Minh Đức; Chủ động và tích cực xây dựng đạo đức mới của Tương Lai (1983).

Những cuốn sách về xây dựng Đảng phản ánh yêu cầu của công tác Đảng trong giai đoạn mới của cách mạng được xuất bản như: Xây dựng chế độ làm việc của cấp ủy đảng của Nguyễn Khánh (1982); Mấy vấn đề về công tác chính trị và tư tưởng trong chặng đường hiện nay của cách mạng xã hội chủ nghĩa của Hoàng Tùng (1984); Mấy vấn đề về tổ chức thực tiễn của Nguyễn Đức Bình (1983);...

Về các vấn đề quốc tế, đi đôi với việc xuất bản có chọn lọc một số sách của các nước anh em, Nhà xuất bản Sự thật cũng đã xuất bản một số sách có giá trị về mặt lý luận và tư tưởng của các tác giả trong nước như: Thế tiến công của ba dòng thác cách mạng trên thế giới của Hoàng Tùng (1978); Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước của Bùi Ngọc Chưởng (1981); Khủng hoảng của đồng đôla Mỹ của Quang Tuệ...

Những cuốn sách được xuất bản nói trên không chỉ đánh dấu những bước tiến của công tác nghiên cứu lý luận của Đảng, sự nỗ lực nghiên cứu của đội ngũ cộng tác viên mà còn thể hiện sự tiến bộ của Nhà xuất bản Sự thật trong công tác lý luận và nghiệp vụ biên tập, xuất bản. Việc trình bày, minh họa sách cũng ngày càng tiến bộ nhờ có sự đóng góp tích cực của nhiều họa sĩ. Sự phát triển của ngành in đã đóng góp nhiều cho việc cải tiến chất lượng và hình thức sách. Sách của Nhà xuất bản Sự thật được khen thưởng trong các cuộc thi sách hay, sách đẹp mỗi năm một nhiều. Công tác kinh doanh được thực hiện theo các Quyết định số 25/CP, số 26/CP của Chính phủ cũng ngày càng tiến bộ. Đảng bộ Nhà xuất bản Sự thật được công nhận là “Đảng bộ vững mạnh”. Trung đội tự vệ của Nhà xuất bản luôn đạt danh hiệu “Đơn vị quyết thắng”. Có thể nói, mặc dù còn những hạn chế nhất định, nhưng sự tiến bộ của Nhà xuất bản Sự thật là tương đối toàn diện và vững chắc.

Khẳng định vị trí và vai trò của Nhà xuất bản Sự thật và ghi nhận những tiến bộ thực tế của Nhà xuất bản, Quyết định số 53-QĐ/TW, ngày 24-10-1979 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ rõ, Nhà xuất bản Sự thật trở lại là “cơ quan xuất bản của Đảng trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương, có vị trí như một Tổng cục. Ban Bí thư giao Ban Tuyên huấn Trung ương chỉ đạo công tác biên tập và xuất bản, Ban Tổ chức Trung ương quản lý về biên chế lao động, tiền lương và Ban Tài chính - Quản trị Trung ương quản lý về tài chính”.

Năm 1980, đồng chí Phan Tiến Tích chuyển công tác khác, đồng chí Phạm Thành được bổ nhiệm làm Giám đốc kiêm Tổng Biên tập.

Năm 1982, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã quyết định tách hai ban biên tập Kinh điển và Văn kiện Đảng của Nhà xuất bản sang Viện Mác - Lênin. Nhà xuất bản với cương vị tổng cục đã thành lập ban biên tập mới vào năm 1982 thay cho ban biên tập cũ mà hầu hết các thành viên đã chuyển sang cơ quan khác. Những chuyển đổi về tổ chức tạo điều kiện cho Nhà xuất bản đi sâu hơn vào chức năng chính về biên tập sách lý luận, chính trị và cả về kinh doanh.

Vị thế của Nhà xuất bản Sự thật được nâng lên, quan hệ quốc tế của Nhà xuất bản cũng ngày càng được mở rộng. Nhà xuất bản Sự thật đã thực hiện có kết quả việc hợp tác xuất bản với các nước anh em, nhất là hợp tác với Liên Xô trong việc hoàn thành biên tập và xuất bản bộ V.I. Lênin toàn tập gồm 55 tập và 2 tập tra cứu, được Trung ương Đảng ta và Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô đánh giá cao. Hai Nhà nước đã trao tặng một số Huy chương Hữu nghị cho những đồng chí đã có nhiều đóng góp trực tiếp vào bộ sách quan trọng này. Việc hợp tác sau đó được tiếp tục mở rộng không chỉ trên lĩnh vực sách kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin mà còn trên nhiều đề tài sách chính trị - xã hội khác.

Nhà xuất bản Sự thật đã hợp tác với Nhà xuất bản Đixơ (Dietz) của ủy ban Trung ương Đảng xã hội chủ nghĩa thống nhất Đức. Bộ C. Mác - Ph. Ăngghen tuyển tập gồm 6 tập (có thêm một cuốn mục lục tra cứu) là kết quả của sự hợp tác này. Sự hợp tác với Nhà xuất bản của ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Bungari đã đưa lại cho bạn đọc Việt Nam cuốn Đimitơrốp - Tiểu sử và sự nghiệp nhân dịp kỷ niệm ngày sinh lần thứ 100 của ông.

Trong thời gian này, Nhà xuất bản Sự thật còn được Ban Chấp hành Trung ương Đảng giao nhiệm vụ dịch và xuất bản bằng tiếng Lào và tiếng Khmer một số tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, văn kiện Đảng và sách của các đồng chí lãnh đạo Đảng ta làm quà tặng Đảng bạn. Những cuốn sách đầu tiên đã được trao tặng cho Đảng Nhân dân cách mạng Lào vào ngày 23-4-1982. Những cuốn sách đầu tiên bằng tiếng Campuchia được trao tặng ngày 2-3-1984.

Trích trong cuốn Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật

70 năm xây dựng và phát triển (1945 - 2015)