Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược đã kết thúc vào mùa Xuân năm 1975, đất nước ta giành được độc lập và thống nhất, cả nước cùng tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam đã trở thành một đề tài lịch sử lớn, được nhiều nhà nghiên cứu, nhà chính trị trong nước và trên thế giới quan tâm tìm hiểu. Cho đến nay, đã có hàng nghìn cuốn sách và tài liệu nghiên cứu về “cuộc chiến tranh Việt Nam” trên nhiều khía cạnh, nhiều vấn đề khác nhau.
Với tinh thần tôn trọng sự thật, khách quan, khoa học và ý thức trách nhiệm đối với lịch sử, tập thể tác giả là các cán bộ nghiên cứu Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (nay là Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam) đã tổ chức nghiên cứu, biên soạn bộ sách 9 tập Lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 1954 - 1975, tái hiện toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước tương đối tỉ mỉ, trong đó cố gắng làm nổi bật một số sự kiện trọng yếu; đồng thời chú trọng phân tích làm rõ nguồn gốc, nguyên nhân của cuộc chiến tranh, sự đấu trí, đấu lực của hai bên tham chiến và những bài học kinh nghiệm. Bộ sách không chỉ mang giá trị tư liệu, cung cấp thông tin khoa học mà còn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, đã được tái bản trọn bộ nhiều lần. Trong lần xuất bản thứ tư năm 2025, bộ sách được hiệu chỉnh một số sai sót, hoàn thiện thêm về nội dung khoa học.
Tập V: Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968 gồm 4 chương: Chương 19: Cuộc chiến tranh cách mạng miền Nam chuyển sang thời kỳ giành thắng lợi quyết định; Chương 20: Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân; Chương 21: Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Hè - Thu 1968; Chương 22: Kết hợp giữa tiến công quân sự với đấu tranh ngoại giao, tạo thế, tạo lực, tạo thời cơ cho Tổng tiến công và nổi dậy Mậu Thân 1968, buộc Mỹ phải đến Hội nghị Pari.
Từ năm 1965, đế quốc Mỹ đã đẩy cuộc chiến tranh Việt Nam lên quy mô và cường độ chưa từng có với hàng nghìn cuộc hành quân lớn nhỏ trên khắp chiến trường miền Nam, mà đỉnh cao là hai cuộc phản công chiến lược quy mô lớn vào mùa khô 1965 - 1966 và 1966 - 1967 nhưng quân xâm lược Mỹ vẫn bị thất bại thảm hại. Đế quốc Mỹ ngày càng sa lầy vào cuộc chiến tranh không có đường ra, chưa biết bao giờ kết thúc. Chúng tiếp tục tăng quân, tăng chi phí quân sự và ném vào chiến trường Việt Nam một khối lượng phương tiện chiến tranh khổng lồ và hiện đại nhất.
Thực tiễn chiến trường cho thấy quân và dân ta càng đánh càng mạnh, càng đánh càng thắng và luôn nắm quyền chủ động tiến công chiến lược, đẩy địch ngày càng lún sâu vào thế phòng ngự bị động, lúng túng đối phó trên khắp các chiến trường. Tuy vậy, với những chiến dịch quân sự thông thường, với cách đánh tiêu diệt, tiêu hao sinh lực địch quy mô nhỏ, cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc của dân tộc ta sẽ phải diễn ra rất lâu dài và gian khổ. Vì vậy phải tìm cách đánh khác nhằm đập tan ý chí xâm lược, dã tâm xâm lược của tên đế quốc đầu sỏ. Qua thực tế chiến trường, những ý đồ chiến lược đã dần dần hình thành, từng bước trở thành những quyết sách của Đảng: Tổng tiến công và nổi dậy, đánh thẳng vào sào huyệt của địch trong các thành phố và thị xã. Từ Kế hoạch chiến lược năm 1968 và nhiệm vụ của quân, dân ta do Bộ Tổng tham mưu chuẩn bị, hai cuộc họp Bộ Chính trị tháng 10 và tháng 12/1967 đã ra nghị quyết và trở thành Nghị quyết của Hội nghị lần thứ 14 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa III), quyết định chuyển cuộc chiến tranh cách mạng của nhân dân ta ở miền Nam sang một thời kỳ mới, thời kỳ giành thắng lợi quyết định.
Thực hiện quyết sách chiến lược lịch sử này, vào đúng giao thừa Tết Mậu Thân 1968, quân và dân ta đồng loạt nổ súng tổng công kích, tổng khởi nghĩa táo bạo vào hầu hết các thành phố, thị xã, thị trấn và các căn cứ quân sự của địch trên khắp miền Nam, mà trọng điểm là Sài Gòn - Gia Định, Huế, Đà Nẵng, làm nước Mỹ bàng hoàng và thế giới chấn động. Với đòn tiến công Tết Mậu Thân, quân và dân ta ở miền Nam buộc Nhà Trắng và Lầu Năm Góc phải hủy bỏ chiến lược “tìm diệt” thay bằng chiến lược “quét và giữ”, thế bố trí chiến lược của chúng một lần nữa bị đảo lộn, ta đã thu được những thắng lợi rất to lớn và toàn diện.
Thắng lợi thực tế trên chiến trường đã nâng tầm vóc và quyết định vị thế của dân tộc ta trên bàn đàm phán. Đảng ta đã cử đến Pari những nhà ngoại giao đặc biệt xuất sắc, mưu lược, dày dạn kinh nghiệm, kiên định và có bản lĩnh do đồng chí Lê Đức Thọ dẫn đầu, trực diện đấu tranh với những nhà ngoại giao rất xảo quyệt của nước Mỹ do Kítxinhgiơ đại diện. Chúng ta đến Pari với tư cách người nắm quyền chủ động chiến lược trên chiến trường, đại diện cho công lý chống lại cường quyền, tự mình đàm phán về lợi ích dân tộc mình, do chính mình quyết định.
Để có một thắng lợi mang tầm vóc chiến lược như vậy chúng ta phải trả giá bằng sự hy sinh xương máu của hàng vạn những người con ưu tú, tổn thất ấy là cực kỳ to lớn, sự hy sinh đó là cực kỳ cao cả để dân tộc có được hòa bình trong độc lập, tự do vào mùa Xuân toàn thắng năm 1975 lịch sử.
Những nội dung chính yếu và quan trọng nhất của quá trình Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968 đã được các tác giả của bộ Lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước 1954 - 1975 (xuất bản lần thứ tư) trình bày một cách sinh động, thuyết phục và chân thực trong tập V: Tổng tiến công và nổi dậy năm 1968.
