Trong tiến trình phát triển của đất nước, ngoại giao luôn giữ vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Từ sau Đại hội XII của Đảng (2016) đến năm 2025, bối cảnh khu vực và thế giới có nhiều biến động sâu sắc, đan xen cả thuận lợi lẫn khó khăn, thách thức. Tình hình quốc tế chứng kiến sự cạnh tranh chiến lược gay gắt giữa các nước lớn; xu thế bảo hộ thương mại, chủ nghĩa dân túy, xung đột cục bộ, khủng hoảng an ninh phi truyền thống, đặc biệt là đại dịch Covid-19, đã tạo ra những tác động sâu rộng đến chính trị, kinh tế, an ninh toàn cầu. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là tâm điểm của sự cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước lớn vừa mở ra cơ hội hợp tác, vừa đặt ra những thách thức đối với hòa bình, ổn định và phát triển.
Trong bối cảnh ấy, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng. Để thực hiện những mục tiêu đã đề ra, ngoại giao Việt Nam giai đoạn 2016 - 2025 được triển khai đồng bộ, sáng tạo, gắn chặt với lợi ích quốc gia - dân tộc và phương châm độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa nhằm bảo vệ, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, phục vụ phát triển đất nước.
Nhìn lại gần một thập niên qua, ngoại giao Việt Nam đã đạt được những thành tựu nổi bật, phản ánh sự chủ động, sáng tạo và toàn diện trong triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia, mở rộng hội nhập quốc tế, củng cố vị thế và uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Những thành tựu ngoại giao Việt Nam đạt được trong giai đoạn 2016 - 2025 trước hết bắt nguồn từ đường lối đối ngoại và hội nhập quốc tế đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước, đặt lợi ích quốc gia - dân tộc lên hàng đầu. Việt Nam đã tận dụng hiệu quả thời cơ của bối cảnh khu vực và thế giới, phát huy uy tín, vị thế ngày càng cao của đất nước trên trường quốc tế. Sự phối hợp chặt chẽ của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ của nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp và kiều bào, cùng với bản lĩnh, trí tuệ, sự linh hoạt, sáng tạo của đội ngũ cán bộ ngoại giao đã tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phần làm nên những thành tựu của ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn này.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, ngoại giao Việt Nam giai đoạn 2016 - 2025 vẫn còn một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Công tác nghiên cứu, dự báo chiến lược đôi khi chưa bắt kịp với diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình thế giới; nguồn lực cho ngoại giao, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, chưa thực sự đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế. Việc triển khai ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, ngoại giao khoa học - công nghệ trong một số lĩnh vực còn thiếu tính đột phá, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế của đất nước.
Nhằm tổng kết toàn diện, hệ thống hóa những vấn đề lớn của ngoại giao Việt Nam trong giai đoạn đầy biến động vừa qua, đồng thời đặt những thành tựu và phát triển của nền ngoại giao trong bối cảnh trong dòng chảy lịch sử 80 năm ngoại giao cách mạng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phối hợp với Bộ Ngoại giao xuất bản cuốn sách Ngoại giao Việt Nam 2016 - 2025.
Nội dung cuốn sách được chia làm hai phần. Phần thứ nhất: Ngoại giao Việt Nam hội nhập toàn diện và nâng cao vị thế (2016 - 2025), trình bày bối cảnh, đường lối, các quan hệ đối ngoại song phương và đa phương, công tác ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa, ngoại vụ địa phương, lãnh sự, bảo hộ công dân và người Việt Nam ở nước ngoài, phối hợp ba trụ cột đối ngoại, xây dựng ngành ngoại giao toàn diện, hiện đại. Phần thứ hai: Tổng luận 80 năm ngoại giao Việt Nam và tầm nhìn phát triển trong kỷ nguyên mới. Ngoài ra, cuốn sách còn có phần biên niên những sự kiện đối ngoại nổi bật giai đoạn 2016 - 2025.
Cuốn sách không chỉ ghi nhận những thành tựu quan trọng, phân tích những hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm mà còn gợi mở những vấn đề ý nghĩa đối với sự phát triển của nền ngoại giao Việt Nam trong thời gian tới. Qua đó, cuốn sách giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vai trò chiến lược của ngành Ngoại giao trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.