Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như một trong những công nghệ nền tảng, có khả năng định hình lại phương thức sản xuất, quản trị xã hội và đời sống con người trên phạm vi toàn cầu. Không chỉ mở ra những cơ hội to lớn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đổi mới sáng tạo, AI còn đặt ra nhiều vấn đề mới, phức tạp, đòi hỏi phải được nhận diện đầy đủ và có giải pháp quản trị phù hợp.
Một trong những hiện tượng đáng chú ý trong quá trình phát triển và ứng dụng AI hiện nay là sự xuất hiện ngày càng phổ biến của “rác AI”. Đây không chỉ là những thông tin sai lệch, dữ liệu nhiễu, nội dung giả mạo hay sản phẩm do AI tạo ra nhưng thiếu độ tin cậy, mà còn bao hàm những hệ lụy phát sinh từ việc thiết kế, vận hành và sử dụng các hệ thống AI thiếu kiểm soát, thiếu chuẩn mực đạo đức và khuôn khổ pháp lý phù hợp. Trong bối cảnh không gian số không ngừng mở rộng, “rác AI” có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh, tác động sâu rộng đến nhận thức xã hội, làm xói mòn niềm tin của công chúng, thậm chí ảnh hưởng đến ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.
Nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn toàn diện và sâu sắc hơn về vấn đề này, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách “Rác trí tuệ nhân tạo (AI)” - Thách thức trong kỷ nguyên số do Thượng tướng, GS.TS. Nguyễn Văn Thành và Thiếu tá, ThS. Cù Xuân Vũ đồng chủ biên.
Trên cơ sở tiếp cận liên ngành và cập nhật những xu hướng phát triển mới của thế giới, cuốn sách cung cấp những luận giải cơ bản về bản chất, đặc điểm và các biểu hiện của “rác AI”, đồng thời phân tích những tác động đa chiều của hiện tượng này đối với kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và đời sống con người. Đặc biệt, cuốn sách đặt vấn đề nhận diện và xử lý “rác AI” trong mối quan hệ hữu cơ với quản trị công nghệ, đạo đức AI và yêu cầu bảo đảm an ninh con người trong kỷ nguyên số. Từ đó, các tác giả bước đầu đề xuất những định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hoàn thiện thể chế, xây dựng hệ sinh thái công nghệ lành mạnh, đồng thời nâng cao nhận thức và năng lực ứng xử của xã hội đối với các sản phẩm trí tuệ nhân tạo.
Không chỉ có giá trị về mặt lý luận, “Rác trí tuệ nhân tạo (AI)” - Thách thức trong kỷ nguyên số còn là công trình nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn, góp phần bổ sung nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và đông đảo bạn đọc quan tâm đến lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và quản trị công nghệ.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, việc nhận diện và kiểm soát hiệu quả “rác AI” là yêu cầu cấp thiết gắn liền với mục tiêu phát triển bền vữngvà bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc.
