Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, trước yêu cầu chi viện ngày càng cấp bách về sức người, sức của cho chiến trường miền Nam, ngày 23/10/1961, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương đã quyết định thành lập tuyến vận tải chiến lược trên biển, mở một con đường mới vận chuyển chi viện từ miền Bắc vào miền Nam - Đường Hồ Chí Minh trên biển. Bắt đầu từ những con tàu không số đầu tiên hoạt động dưới mật danh “Tập đoàn đánh cá sông Gianh”, cùng với Đoàn 759 (sau là Đoàn 125), tuyến vận tải chiến lược trên biển đã từng bước trưởng thành, phát triển và trở thành một trong những nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm chi viện kịp thời cho chiến trường miền Nam.
Trong 14 năm hoạt động (1961 - 1975), vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách của biển cả khắc nghiệt và sự phong tỏa, truy kích, đánh phá ác liệt của kẻ thù bằng các phương tiện chiến tranh hiện đại, các cán bộ, chiến sĩ, thuyền viên trên những con tàu không số đã thể hiện lòng dũng cảm, tinh thần mưu trí, sáng tạo, ý chí quyết tâm và sự hy sinh cao cả vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Mỗi chuyến tàu là một kỳ tích, mỗi hải trình là một bản anh hùng ca về lòng quả cảm, tinh thần đoàn kết, tình đồng chí, đồng đội và niềm tin tất thắng vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.
Dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đường Hồ Chí Minh trên biển đã trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của ý chí thống nhất đất nước và khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam. Nhìn lại chặng đường 65 năm (1961 - 2026), có thể khẳng định những giá trị lịch sử, ý nghĩa và bài học kinh nghiệm từ Đường Hồ Chí Minh trên biển vẫn tiếp tục được phát huy trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, đặc biệt trong chiến lược phát triển kinh tế biển, xây dựng và bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển.
Nhằm tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, nhất là thế hệ trẻ; đồng thời thể hiện sự tri ân những cán bộ, chiến sĩ đã làm nên huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật trân trọng giới thiệu tới bạn đọc cuốn sách Đường Hồ Chí Minh trên biển - Bản hùng ca bất diệt của dân tộc Việt Nam do TS. Vũ Trọng Hùng chủ biên. Cuốn sách cung cấp những tư liệu có giá trị làm rõ hơn quá trình hình thành, phát triển, những chiến công, sự hy sinh và những đóng góp to lớn của tuyến vận tải chiến lược trên biển trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; qua đó khẳng định tầm vóc, ý nghĩa lịch sử và giá trị thời đại của Đường Hồ Chí Minh trên biển trong lịch sử dân tộc Việt Nam.
