Văn học không chỉ phản ánh hiện thực mà còn lưu giữ những giá trị tinh thần, văn hóa và nhân văn của mỗi dân tộc, mỗi thời đại. Mỗi tác phẩm lớn là kết tinh của tư tưởng, cảm xúc và khát vọng của con người, đồng thời mở ra những góc nhìn sâu sắc về lịch sử, văn hóa và cuộc sống.
Từ góc tiếp cận đó, PGS.TS. Nguyễn Trường Lịch đã cho ra đời cuốn sách Vẻ đẹp văn chương và tầm cao văn hóa. Gồm 15 bài viết về các tác giả, tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam và thế giới, cuốn sách góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ gắn bó giữa văn chương với lịch sử, văn hóa, dân tộc và số phận con người.
Từ thơ văn của Chủ tịch Hồ Chí Minh thấm đượm tinh thần yêu nước, ý chí độc lập dân tộc; giá trị nhân văn và vẻ đẹp của tiếng Việt trong Truyện Kiều của Nguyễn Du; hình tượng cao đẹp của “Anh Bộ đội Cụ Hồ” trong văn học cách mạng; đến những suy tư về chiến tranh, lịch sử và thân phận con người qua sáng tác của Lev Tolstoy, Victor Hugo, Anton Chekhov, Pablo Neruda hay Hans Christian Andersen, mỗi bài viết đều thể hiện sự trân trọng đối với những giá trị nhân văn bền vững mà văn học mang lại cho con người và cuộc sống. Đồng thời, tác giả cũng gợi mở nhiều cách tiếp cận mới, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn giá trị tư tưởng, nghệ thuật và chiều sâu văn hóa của các tác phẩm.
Với cách tiếp cận giàu tính học thuật nhưng gần gũi, giàu cảm xúc, Vẻ đẹp văn chương và tầm cao văn hóa không chỉ là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho cán bộ nghiên cứu, giảng viên, giáo viên, học sinh, sinh viên và những người yêu văn học, mà còn góp phần khơi dậy niềm say mê đọc sách, bồi đắp năng lực cảm thụ thẩm mỹ, nuôi dưỡng tình yêu đối với các giá trị văn hóa dân tộc và nhân loại, từ đó khơi nguồn cảm hứng sáng tạo, cống hiến cho sự phát triển của đời sống văn hóa trong thời đại mới.