Đọc để bắt nhịp và làm chủ công nghệ trong kỷ nguyên số

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh đó, các ấn phẩm do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản mang đến cho bạn đọc những góc nhìn cập nhật về tri thức khoa học, chuyển đổi số và các xu hướng công nghệ đang định hình tương lai phát triển của đất nước.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không còn là xu hướng của tương lai mà đã trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tái định hình nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật đến kinh tế số, chính phủ số và xã hội số, những thành tựu công nghệ đang tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong cách con người sản xuất, quản trị, học tập và kết nối.

Bộ sách về chuyển đổi số, an toàn số và kinh tế số của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật cung cấp nhiều kiến thức hữu ích về công nghệ, văn hóa số, an ninh mạng và những vấn đề đặt ra trong thời đại số hóa hiện nay.​

Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yếu tố then chốt để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước nhanh và bền vững. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của lĩnh vực này khi nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời xác định lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Văn kiện Đại hội XIV cũng nhấn mạnh yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đây là nền tảng để phát triển lực lượng sản xuất mới, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong những năm qua, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã tổ chức biên soạn, biên dịch và xuất bản nhiều ấn phẩm chuyên sâu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, mang đến cho bạn đọc những góc nhìn phong phú từ lý luận, chính sách đến thực tiễn phát triển công nghệ hiện nay. Nội dung các ấn phẩm rất phong phú, đa dạng, cung cấp cơ sở khoa học và luận cứ cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số quốc gia; mở ra góc nhìn mới về trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, lực lượng sản xuất mới và mô hình tăng trưởng trong kỷ nguyên số; hoặc tập trung vào các vấn đề thiết thực như kỹ năng ứng dụng AI, an toàn thông tin, nhận diện lừa đảo trực tuyến hay văn hóa ứng xử trên không gian mạng…

Cuốn sách chuyên khảo Công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo do GS.TS. Trần Thị Vân Hoa và PGS.TS. Đỗ Thị Đông đồng chủ biên, không chỉ hệ thống hóa cơ sở lý luận về công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh mới mà còn đi sâu phân tích những chuyển biến của Việt Nam trong hơn ba thập niên đổi mới, từ năm 1990 đến năm 2023. Qua việc đánh giá thực trạng phát triển khoa học công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, các tác giả đã chỉ ra những cơ hội, thách thức và đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo bước đột phá phát triển đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số và kinh tế tri thức.

Ở góc nhìn rộng hơn về chuyển đổi số quốc gia, cuốn Chuyển đổi số - Kinh nghiệm quốc tế và lộ trình cho Việt Nam do PGS.TS. Bùi Quang Tuấn và TS. Hà Huy Ngọc đồng chủ biên, mang đến bức tranh toàn diện về tiến trình xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Cuốn sách không chỉ tổng hợp kinh nghiệm từ nhiều quốc gia trên thế giới mà còn phân tích thực tiễn chuyển đổi số tại Việt Nam, từ đó đề xuất các khuyến nghị chính sách và lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tác động sâu rộng tới mọi lĩnh vực, từ quản trị nhà nước, sản xuất kinh doanh đến giáo dục, y tế và đời sống xã hội, đây là tài liệu tham khảo hữu ích đối với các nhà quản lý, doanh nghiệp và độc giả quan tâm đến tương lai phát triển số của Việt Nam.

Cùng tuyến nội dung về đổi mới mô hình tăng trưởng trong thời đại công nghệ, cuốn Phát triển lực lượng sản xuất mới để đột phá trong kỷ nguyên số của PGS.TS. Vũ Thanh Sơn tập trung làm rõ một trong những vấn đề đang được quan tâm hiện nay: sự hình thành của lực lượng sản xuất mới dưới tác động của khoa học công nghệ và toàn cầu hóa. Cuốn sách phân tích vai trò của dữ liệu, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao trong việc tạo ra động lực tăng trưởng mới; đồng thời giới thiệu nhiều kinh nghiệm đáng chú ý từ các quốc gia như Đức, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc… Qua đó, tác giả gợi mở nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Ở góc độ văn hóa và con người trong môi trường số, cuốn Nhận diện văn hóa trong không gian số do PGS.TS. Vũ Trọng Lâm và TS. Nguyễn Việt Lâm đồng chủ biên lại mở ra nhiều góc nhìn mới về sự hình thành và phát triển của văn hóa số trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện. Cuốn sách làm rõ các khái niệm như văn hóa số, công dân số, môi trường văn hóa số; đồng thời phân tích những biểu hiện mới của văn hóa tương tác số, văn hóa sáng tạo nội dung số, văn hóa tiêu dùng số hay đạo đức số trong đời sống hiện đại. Thông qua việc kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và tham chiếu kinh nghiệm quốc tế, các tác giả đã đưa ra nhiều gợi mở thiết thực nhằm xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, góp phần củng cố sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam trong thời đại công nghệ.

5 cuốn sách nổi bật về trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và kỹ năng số do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản, mang đến nhiều góc nhìn thiết thực giúp bạn đọc làm chủ công nghệ và thích ứng với kỷ nguyên AI.

Thay vì tập trung vào chiến lược phát triển và chuyển đổi số ở tầm vĩ mô, nhiều cuốn sách nghiên cứu việc ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực cụ thể. Cuốn sách dịch Trí tuệ nhân tạo vì mục đích tốt đẹp: Ứng dụng trong phát triển bền vững, hoạt động nhân đạo và y tế lại mang đến góc nhìn nhân văn về công nghệ AI. Công trình do Juan M. Lavista Ferres và William B. Weeks đồng chủ biên cho thấy trí tuệ nhân tạo không chỉ phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn có thể hỗ trợ giải quyết nhiều vấn đề toàn cầu như chăm sóc sức khỏe, ứng phó thiên tai, giảm nghèo, giáo dục và phát triển bền vững. Từ góc độ của ngành xuất bản Việt Nam, cuốn sách Xuất bản điện tử, xuất bản số Việt Nam trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư do PGS.TS. Vũ Trọng Lâm làm chủ biên mang đến cái nhìn tổng thể về quá trình chuyển đổi của ngành xuất bản trong thời đại công nghệ số. Từ việc hệ thống hóa các vấn đề lý luận về xuất bản điện tử, xuất bản số đến khảo cứu kinh nghiệm quốc tế và phân tích thực trạng tại Việt Nam, cuốn sách giúp bạn đọc nhận diện rõ những cơ hội, thách thức và yêu cầu đổi mới đối với hoạt động xuất bản hiện nay. Công trình không chỉ góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho quá trình phát triển ngành xuất bản số ở Việt Nam mà còn gợi mở nhiều giải pháp nhằm xây dựng ngành xuất bản trở thành một ngành công nghiệp văn hóa hiện đại trong kỷ nguyên số.

Thông qua nhiều nghiên cứu trường hợp cụ thể, cuốn sách giúp người đọc hiểu rõ cách AI đang được ứng dụng trong đời sống, từ dự báo biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên đến hỗ trợ cứu trợ nhân đạo và nâng cao hiệu quả chăm sóc y tế. Bên cạnh việc đề cao tiềm năng của AI, cuốn sách cũng đặt ra các vấn đề về đạo đức, trách nhiệm xã hội và yêu cầu xây dựng chính sách nhằm bảo đảm công nghệ được sử dụng minh bạch, công bằng và vì lợi ích con người. Với nội dung khoa học nhưng dễ tiếp cận, đây là tài liệu hữu ích dành cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, sinh viên và những độc giả quan tâm đến tương lai phát triển bền vững trong thời đại trí tuệ nhân tạo.

Trong khi đó, Nghề nào cũng cần AI của đạo diễn Tạ Huy Cường lại mở ra cách tiếp cận gần gũi, thực tiễn và dễ ứng dụng hơn. Cuốn sách cho thấy AI không còn là công nghệ dành riêng cho giới kỹ thuật mà đang dần trở thành công cụ hỗ trợ phổ biến trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp, từ truyền thông, giáo dục, kinh doanh, sáng tạo nội dung đến quản lý hành chính. Với lối viết ngắn gọn, ví dụ thực tế sinh động, tác phẩm giúp người đọc hình dung rõ hơn cách tận dụng AI để nâng cao hiệu suất công việc, đổi mới tư duy và thích ứng với môi trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.

Không chỉ tập trung vào công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật còn giới thiệu nhiều ấn phẩm thiết thực về an toàn số và kỹ năng sử dụng không gian mạng trong thời đại số hóa toàn diện. Hai cuốn sách Nhận diện các hình thức lừa đảo trên không gian mạng tại Việt Nam - Cách phòng ngừa và xử lý rủi ro của Luật sư Phạm Thanh Hữu và Nhận diện và phòng, chống lừa đảo trực tuyến do tác giả Nguyễn Thái Bình chủ biên, cung cấp cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để nhận diện các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi trên môi trường mạng. Từ giả mạo tin nhắn, cuộc gọi, đường link độc hại đến lừa đảo tài chính số và chiếm đoạt dữ liệu cá nhân, các cuốn sách đều đưa ra nhiều tình huống thực tế cùng những kỹ năng phòng tránh cần thiết nhằm nâng cao “sức đề kháng số” cho người dân.

Ở góc độ kỹ năng số và văn hóa ứng xử trên môi trường mạng, cuốn Sử dụng mạng xã hội đúng cách của TS. Phạm Văn Phong lại giúp bạn đọc, đặc biệt là giới trẻ, có thêm kỹ năng sử dụng mạng xã hội một cách văn minh, an toàn và có trách nhiệm; từ đó nâng cao khả năng nhận diện thông tin xấu độc, ứng xử phù hợp trên không gian mạng và bảo vệ bản thân trước những rủi ro trong môi trường số.

Bên cạnh những cơ hội mà công nghệ mang lại, nhiều tác phẩm cũng giúp người đọc nhìn nhận rõ hơn các thách thức của thời đại số. Cuốn Mặt trái của công nghệ của Peter Townsend mang đến góc nhìn phản biện về những hệ lụy mà công nghệ có thể gây ra đối với môi trường, sức khỏe, văn hóa và đời sống xã hội. Từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường đến sự phụ thuộc vào thiết bị số và tác động của mạng xã hội đối với tâm lý con người, cuốn sách đặt ra nhiều suy ngẫm về trách nhiệm của con người trong việc phát triển và sử dụng công nghệ một cách bền vững.

Cuốn Tội phạm mạng trong kỷ nguyên số và tương lai hậu đại dịch do Russell G. Smith, Rick Sarre, Lennon Yao-Chung Chang và Laurie Yiu-Chung Lau đồng chủ biên (Đinh Trọng Minh dịch) mở ra góc nhìn chuyên sâu về những thách thức an ninh phi truyền thống trong thời đại số. Đại dịch Covid-19 cùng sự bùng nổ của môi trường trực tuyến đã tạo điều kiện để các loại tội phạm mạng gia tăng với phương thức ngày càng tinh vi, từ lừa đảo trực tuyến, đánh cắp dữ liệu đến tống tiền công nghệ cao. Thông qua các nghiên cứu và phân tích của nhiều học giả, chuyên gia uy tín, cuốn sách không chỉ lý giải những biến đổi của tội phạm mạng trong giai đoạn đại dịch và hậu đại dịch mà còn gợi mở nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và kiểm soát các nguy cơ an ninh mạng trong bối cảnh mới. Với tính thời sự và góc tiếp cận đa chiều, cuốn sách là tài liệu tham khảo hữu ích đối với các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, hoạch định chính sách cũng như bạn đọc quan tâm đến vấn đề an ninh mạng và an toàn số hiện nay.

Đáng chú ý, cuốn Kinh tế kỷ nguyên số: Thách thức và cơ hội của Diane Coyle - tác phẩm từng được trao giải Sách Kinh tế xuất sắc nhất năm 2021 của Tạp chí Financial Times - mang đến nhiều góc nhìn mới về kinh tế học trong thời đại công nghệ số. Cuốn sách không chỉ phân tích những thay đổi trong cấu trúc nền kinh tế dưới tác động của công nghệ mà còn đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm về tăng trưởng, công bằng xã hội, phúc lợi công cộng và vai trò của nhà nước trong nền kinh tế số. Qua đó, tác phẩm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn những cơ hội và thách thức mà công nghệ đang đặt ra đối với quản trị quốc gia và phát triển kinh tế bền vững trong thế kỷ XXI.

Thông qua hệ thống ấn phẩm phong phú về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật không chỉ góp phần lan tỏa tri thức mà còn mang đến cho bạn đọc những góc nhìn cập nhật về các xu hướng công nghệ, mô hình phát triển và những vấn đề đang đặt ra trong thời đại số. Từ các công trình nghiên cứu mang tính chiến lược đến những cuốn sách gần gũi với đời sống thực tiễn, các ấn phẩm góp phần nâng cao nhận thức số, khơi mở tư duy đổi mới sáng tạo và giúp bạn đọc tiếp cận mạnh mẽ hơn những chuyển động đang định hình tương lai phát triển của đất nước trong kỷ nguyên công nghệ.