Trang chủ Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh Đôi điều suy nghĩ về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Đôi điều suy nghĩ về việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Từ nhiều năm qua, Đảng ta đã tổ chức nhiều đợt học tập, noi gương Bác Hồ. Cuộc vận động tiến hành từ ngày 19-5-1999 đến ngày 19-5-2001, nhằm chấn chỉnh tình hình, bởi Quyết định số 240/HĐBT ngày 26-6-1990 của Hội đồng Bộ trưởng về đấu tranh chống tham nhũng, Nghị quyết của Quốc hội năm 1993 về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, chống tham nhũng, chống buôn lậu, Pháp lệnh chống tham nhũng năm 1998 đều chưa phát huy được hiệu quả.

Đợt học tập noi gương Bác Hồ kết hợp với chỉnh đốn Đảng, như đồng chí Phạm Văn Đồng đã viết: Về đạo đức, lối sống, phải tập trung vào những khuyết điểm, sai lầm nặng nhất, nhân dân bất bình và chê trách nhất. Đó là tham nhũng, tư lợi và quan liêu, cửa quyền, phiền hà sách nhiễu dân và biết bao ảnh hưởng tiêu cực của nó đang gây ra một cách rộng khắp với những tai hại không lường hết được, như Bác Hồ đã nói: trăm con mắt đều nhìn vào, trăm ngón tay đều chỉ vào.

Đảng và Nhà nước ta không che giấu, né tránh khuyết điểm, trái lại bày tỏ thái độ kiên quyết "xử lý nghiêm những hành vi vi phạm kỷ luật đảng, pháp luật của Nhà nước”, “đấu tranh mạnh mẽ chống chủ nghĩa cá nhân, thói ích kỷ, vụ lợi; đẩy lùi một bước quan trọng tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, tệ tham nhũng, lãng phí"[1].

Hiện nay, tình trạng suy thoái về đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận cán bộ, đảng viên vẫn diễn ra nghiêm trọng và đã trở thành một loại “giặc nội xâm”, “giặc quốc nạn”, “giặc trong lòng”. Một bộ phận người có chức, có quyền đã biến chất cùng với những tiêu cực, tệ nạn xã hội khác đang làm băng hoại đạo đức xã hội, băng hoại truyền thống nhân văn của dân tộc, đang là thách thức lớn của công cuộc đổi mới đất nước, của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nước nhà, là nguy cơ đe dọa sự sống còn của chế độ ta, đang làm mất uy tín của Đảng, của Nhà nước, làm xói mòn lòng tin của nhân dân vào chế độ. Họ chỉ sống cho mình: tham tiền, tham ăn ngon, mặc đẹp, tham nhà, tham đất, tham danh lợi, địa vị, sống cốt sao "mặc thiên hạ gầy, miễn là mình béo". Chính những cái hư hỏng này tạo ra loại giặc quan liêu, tham ô, lãng phí, tham nhũng, làm đau lòng Đảng, đau lòng nhân dân. "Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tệ tham nhũng, lãng phí, hư hỏng trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, kể cả ở cấp cao chưa được đẩy lùi mà thậm chí ngày càng có chiều hướng nghiêm trọng hơn, làm xói mòn lòng tin đối với Đảng"[2].

Nhằm “làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và giá trị to lớn của tư tưởng đạo đức và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”1, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nâng cao đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, ngày 7-11-2006, Bộ Chính trị khóa X đã ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW về tổ chức cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh". Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư khóa XI của Đảng cũng chỉ rõ: Việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, lâu dài của cán bộ, đảng viên, với mục đích làm cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thấm nhuần nội dung và nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, giá trị to lớn của tấm gương đạo đức Bác Hồ trong đời sống tinh thần của xã hội ta. Tạo sự chuyển biến mạnh mẽ ở tất cả các cấp, các ngành, các địa phương và mỗi người về yêu cầu, nhiệm vụ học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội của Đảng và các nghị quyết của Trung ương. Hình thành phong trào tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thực sự sâu rộng trong toàn xã hội, đặc biệt trong mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, thanh niên, học sinh... góp phần đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội.

Đánh giá 3 năm thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, đồng chí Tô Huy Rứa, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nêu rõ: “Cuộc vận động đã đi vào đời sống của các tầng lớp nhân dân và xuất hiện ngày càng nhiều tập thể, cá nhân làm theo tấm gương đạo đức của Bác Hồ”.

Để tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, ngày 14-5-2011, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 03-CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Sau 5 năm thực hiện Chỉ thị số 03-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XI đã đạt được kết quả bước đầu, góp phần quan trọng vào việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng và Nghị quyết Trung ương 4 khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”. Tuy nhiên, việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh còn có những hạn chế, chưa trở thành việc làm thường xuyên, chưa thành ý thức tự giác của không ít tổ chức đảng, cơ quan, địa phương, đơn vị và một bộ phận cán bộ, đảng viên.

Phát huy những kết quả đạt được, khắc phục những hạn chế của Chỉ thị số 03-CT/TW, ngày 15-5-2016, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 05-CT/TW gắn việc học tập đạo đức với tư tưởng, phong cách Hồ Chí Minh. Chỉ thị nêu rõ: “Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là một nội dung quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; góp phần xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược đủ năng lực, phẩm chất, ngang tầm nhiệm vụ; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu”.

Nhận thức sâu sắc về nguy cơ, nhận diện đúng những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong néi bé, ngµy 30-10-2016, Ban Chấp hành Trung ương khóa XII đã ban hành Nghị quyết về “tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sèng, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong néi bé”. Nghị quyết đã đề ra các nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao nhận thức trong toàn Đảng về ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự cần thiết của việc học tập, nghiên cứu, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.

Nghiên cứu tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, tiếp tục thực hiện và nâng cao chất lượng học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh không chØ th«ng qua toµn bé qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c¸ch m¹ng thùc tiÔn cña Ng­êi, mµ cßn th«ng qua tÊm g­¬ng mÉu mùc mµ Ng­êi göi l¹i cho ®êi.

Là một trong những nhà tư tưởng lớn, một lãnh tụ cách mạng bàn rất nhiều về đạo đức, sinh thời Bác không viết những tác phẩm lớn về đạo đức, nhưng Bác lại có rất nhiều bài nói, bài viết về đạo đức rất ngắn gọn, súc tích, hàm chứa phong cách phương Đông và rất quen thuộc với người Việt Nam. Bản thân Bác là người thực hành trước nhất, nhiều nhất, nhiều hơn cả những bài nói, bài viết. Vì Bác thực hành phương thức: "dĩ nhân nhi giáo, dĩ ngôn nhi giáo" - nghĩa là trước hết phải giáo dục bằng tấm gương sống và việc làm của mình, sau đó mới giáo dục bằng lời nói. Cho nên, Bác vừa là nhà đạo đức lớn, vừa là tấm gương mẫu mực được cả thế giới công nhận.

Trong cuộc thập tự chinh chống cộng do chủ nghĩa đế quốc dấy lên ở thập niên 80, 90 của thế kỷ XX, nhiều lãnh tụ cộng sản bị chúng bôi nhọ, truy nã, duy có Bác Hồ của chúng ta vẫn được thế giới kính trọng. Vậy, vì sao trong lúc lịch sử biến động, Bác Hồ vẫn ngời sáng niềm tin? Lý giải đầy đủ thì phải lý giải toàn bộ mối quan hệ tổng hòa trong con người Bác. Suy cho cùng, Bác Hồ không phải là con người siêu phàm, Bác cũng như mọi người bình thường khác và Bác khác mọi người vì Bác là tấm gương mẫu mực ở đời - tấm gương sáng trong cuộc sống đời thường.

Điều đó đã được bạn bè thế giới khi đến thăm nơi ở và làm việc của Người đều rút ra một nhận xét chung nhất, khoa học nhất: Cụ Hồ vĩ đại vì Cụ sống rất đời thường. Mà cuộc sống đời thường của con người là sự bộc lộ ra bên ngoài những ước nguyện, ước muốn, lý tưởng hoài bão; là sự thể hiện bản lĩnh, bản chất, nhân cách, đạo đức của người đó; là sự phản ánh con người đó sống như thế nào: trong sáng hay đen tối, thật thà hay giả dối, sống thiện hay sống ác, sống cho đời hay sống cho mình, lời nói có đi đôi với việc làm hay không? Nghĩa là, cuộc sống đời thường của một con người là sự khẳng định con người đó tốt hay xấu? đáng khen hay đáng chê? vĩ đại hay tầm thường?

Với Bác Hồ, cuộc sống đời thường của Người đã cho đời những điều khẳng định: cuộc đời Người mười phân vẹn mười, cuộc đời Người trong sáng như pha lê, không một chút gợn. Nhân dân ta coi Người như một bậc hiền triết, thánh nhân, từ bi cứu khổ, cứu nạn cho đời - đó là Phật, là Ngọc Phật. Bởi thế, chúng sinh dành cho Người lời kinh thánh: Cụ Hồ vĩ đại bởi vì Cụ sống rất đời thường.

Bác Hồ nêu tấm gương sáng bằng những việc làm bình thường đến kỳ lạ. Những việc bình thường đó, càng làm cho Bác thêm vĩ đại.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt là học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Người là ý Đảng, lòng dân. Lấy những việc làm mẫu mực hằng ngày của Bác làm vũ khí để tiêu diệt những loại giặc trên, để cán bộ, đảng viên, trước hết là những người có chức, có quyền rèn luyện, phấn đấu cho bản thân mình, là việc làm có ý nghĩa rất cấp thiết, làm cho cán bộ, đảng viên thật sự là công bộc của nhân dân, vì nhân dân mà phục vụ.

Bài viết trích trong cuốn Đạo đức Bác Hồ tấm gương soi sáng cho muôn đời

do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản

[1]. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2012, tr.258.

[2]. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương khóa XI, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2012, tr.257.

1. Chỉ thị của Bộ Chính trị, số 06-CT/TW, ngày 7-11-2006 về "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh".