Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của thanh niên đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thanh niên là lực lượng xung kích, sáng tạo, là chủ nhân tương lai của đất nước. Để thanh niên thực sự trở thành đội quân dự bị tin cậy của Đảng, việc giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ luôn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Trong đó, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh giữ vai trò là “trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam”, môi trường rèn luyện, cống hiến và trưởng thành của nhiều thế hệ đoàn viên, thanh niên.
Bước vào kỷ nguyên mới với những thời cơ và thách thức đan xen, đặc biệt trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh là đô thị đặc biệt, đầu tàu kinh tế - văn hóa - khoa học, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên ngày càng cao. Việc tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi đắp niềm tin, khát vọng cống hiến, nâng cao bản lĩnh chính trị, khả năng “tự đề kháng” trước những tác động tiêu cực của mặt trái kinh tế thị trường và không gian mạng cho thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa hết sức cấp thiết, vừa mang tính lý luận, vừa đòi hỏi tổng kết sâu sắc từ thực tiễn sinh động.
Nhằm góp phần làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về vai trò, chức năng, phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn trong công tác giáo dục thanh niên hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách Tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - “Trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam” với việc giáo dục lý tưởng cách mạng và bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới do Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh biên soạn.
Cuốn sách là kết quả từ Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề cùng tên, quy tụ sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đoàn viên, thanh niên về vai trò của tổ chức Đoàn trong giáo dục lý tưởng cách mạng và bản lĩnh chính trị cho thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới. Hội thảo đã tạo diễn đàn trao đổi học thuật sâu sắc và thực tiễn, làm rõ nhiều vấn đề cốt lõi trong việc giáo dục lý tưởng cách mạng với bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu của thời đại mới. Những tham luận, bài viết tại hội thảo được tuyển chọn, chỉnh sửa, bổ sung để hoàn thiện trong nội dung cuốn sách.
Cuốn sách gồm hai phần, tập hợp 51 bài viết góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò, chức năng và phương thức hoạt động của tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục thanh niên hiện nay, qua đó khẳng định Đoàn là “trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên Việt Nam”. Trên nền tảng quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh và những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới, cuốn sách phân tích sâu nội dung giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và bản lĩnh chính trị cho thế hệ trẻ; đồng thời đánh giá thực trạng, kết quả, hạn chế và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn hoạt động của tổ chức Đoàn, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó, đề xuất các định hướng và giải pháp nhằm đổi mới nội dung, phương thức giáo dục, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Đoàn, đáp ứng yêu cầu xây dựng lớp thanh niên có lý tưởng, bản lĩnh, tri thức và khát vọng cống hiến trong kỷ nguyên mới.